Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Fazla mesai ne zaman başlar?

İş Kanunu'na göre haftalık en fazla çalışma süresi 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma (fazla mesai) sayılır.

Günlük değil haftalık toplam esas alınır. Örneğin bir gün 10 saat, başka bir gün 6 saat çalışıp haftayı 45 saatte tamamlarsanız fazla mesai doğmaz.

Sözleşmenizde haftalık süre 45 saatten azsa (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışmalar fazla süreli çalışma adını alır ve farklı bir oranla ödenir.

Saatlik ücret nasıl bulunur?

Aylık ücretli çalışanlarda saatlik ücret genellikle şu formülle bulunur:

Saatlik ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225

225 sayısı, 30 günlük ay ve günlük ortalama 7,5 saatlik çalışmadan gelir (30 × 7,5).

Örnek: Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan çalışanın saatlik ücreti 45.000 ÷ 225 = 200 TL olur.

Zam oranları: %50 ve %25

• Fazla çalışma (45 saati aşan): her saat için normal saatlik ücretin %50 fazlası, yani 1,5 katı ödenir.
• Fazla süreli çalışma (sözleşmedeki süre ile 45 saat arası): her saat için %25 fazlası, yani 1,25 katı ödenir.

Örnek: Saatlik ücreti 200 TL olan çalışan bir ayda 10 saat fazla mesai yaptıysa:

• Fazla mesai saat ücreti: 200 × 1,5 = 300 TL
• Aylık fazla mesai: 300 × 10 = 3.000 TL brüt

Fazla mesai ücreti brüttür; normal maaş gibi SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisine tabidir.

Ücret yerine serbest zaman

İşçi isterse fazla mesai ücreti yerine serbest zaman kullanabilir. Bu durumda her bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, her bir saat fazla süreli çalışma için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir.

Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süresi içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılmalıdır.

Yıllık sınır ve onay

Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez. Fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçinin yazılı onayı gerekir; bu onay genellikle iş sözleşmesine eklenir.

Denkleştirme uygulanan işyerlerinde, iki aylık dönem içinde haftalık ortalama 45 saati aşmayan çalışmalar fazla mesai sayılmaz. Bordronuzda fazla mesai görmüyorsanız önce denkleştirme uygulanıp uygulanmadığını sorun.